Stevoort.
Foto's.
Links.
Home

DE MOMBEEKVALLEI

 

1. Geografische situering

In het zuidoosten van Hasselt en in het aangrenzende noorden van Alken strekt zich een  aantrekkelijk natuurgebied uit over een O-W afstand van bijna 3 kilometer met nauwelijks enkele honderden meters breedte. Het wandeltraject doet de beemdzone langsheen de Mombeek aan maar ook de deels agrarische, deels residentiële, steile noordelijke en zachte zuidelijke valleiflank. De Mombeek ontspringt in Widooie, ten westen van Tongeren mondt in de grenszone van Sint-Lambrechts-Herk met Alken uit in de Herk.Sint-Lambrechts-Herk strekt zich uit in het noorden van de geografische streek Vochtig Haspengouw. Dikke kleilagen onder zandleem deden een rivierenstelsel (Mombeek en bijriviertjes) ontstaan dat in de loop van duizenden jaren een reliëfrijk landschap schiep. Vooral de populierenplantages maken het landschap in het dal vrij gesloten, op de flanken is het landschap halfopen met houtkanten van haagbeuk en zomereik. Tegen de noordelijke valleihelling vervangen laagstam fruitbomen en maïsvelden de weilanden van weleer.

Op het gewestplan is de beemdzone, de laaggelegen dagbodem van de Mombeek, volledig als natuurgebied ingekleurd.

 

2. Evolutie van het beemdlandschap tijdens de 20ste eeuw

In de loop der tijden wijzigde de bodembestemming van de beemdzone. Nog tot in het begin van de twintigste eeuw leefde haast iedereen op het platteland van de boerenstiel. De beemdgronden waren toen hooilanden. Naast het hooi bood die natte zone geriefhout, schoot men er wild en ving men vis en rivierkreeftjes in het heldere Mombeekwater. Tussen de beide wereldoorlogen, ook na W.O. II namen populierenaanplantingen - uit Canada afkomstig, vandaar "canada's" – geleidelijk de plaats van het grasland in. Het gevolg was een drastische afname van de plantendiversiteit.

Na de vijftiger en vooral vanaf de zestiger jaren ging de aandacht en de zorg voor de beemdgronden verloren; het mechanisch uitdiepen en rechttrekken van de beek, het aanwenden van kunstmeststoffen, pesticiden en de aanzienlijke toename van de afvoer rioolwater langs de beek maakten die beek biologisch dood. Verdwenen zijn de lommerrijke, ondiepe waterkanten onder dichte oeverbegroeiing én de visrijkdom in het beekwater. De beek werd een kanaal met slechts als functie: zo snel mogelijk veel, vervuild water stroomafwaarts loodsen.

Populierenplantages met netelondergroei domineren nog steeds het landschap. Deze bomen worden hier en daar gekapt, de beheersplannen opvolgend, omdat ze uitheems zijn en hun bladval de bodem té stikstofrijk maken waardoor ontoegankelijke netelvelden ontstaan.

Hier en daar komen coniferen voor rond een paar vervallen en verlaten weekendverblijfjes uit de zestiger en zeventiger jaren.

In de natte ruigten domineren moerasspirea en riet met ook bertram, slanke sleutelbloem, dotterbloem en kale jonker. Spontane struweelvorming met grauwe wilg en gelderse roos treedt snel op. Enkele percelen zijn botanische kleinoodjes; o.m. blauwe knoop en knolsteenbreek zijn er blikvangers.

 

3. Recente ingrepen in het natuurgebied

De jongste twintig jaar zorgden de natuurverenigingen van Sint-Lambrechts-Herk (NP Herk en Mombeek) en Alken (NP Alken) voor kleinschalige ingrepen: drie bosjes werden geplant, populieren gekapt, netelvelden geplagd, oevers beplant, zelfs bruggetjes gelegd, een poel heraangelegd en een nieuwe uitgegraven. Op een aantal percelen wordt begrazing toegepast. Aankoop van percelen en beheer gebeuren i.s.m. Natuurpunt, Vlaanderen.

In 2004 resulteerde de samenwerking tussen de gemeenten Alken en Hasselt en hun beider natuurverenigingen in de aanleg van een wandelpad met 3 lussen. Beide gemeenten onderhouden de wandelpaden én een aantal zitbanken. De beemden langs de Mombeek in zuidelijk Hasselt hebben de jongste decennia een nieuwe functie gekregen: ze zijn er niet alleen voor plant en dier maar ook voor de mens om er te verwijlen, te genieten, te onthaasten en voor wie wil,  om samen met een natuurgids  meer over flora,  fauna en het ontstaan van het gebied  te vernemen.

Tekst: Alida Vanholst

alida.vanholst@skynet.be

 

 

 

Vergroot de tekst met Ctrl en scrolknop

Startpagina.
Startpagina.